In 2024-2025 zal kwantumcomputing zijn hoogtepunt bereikt in de media. Google kondigde zijn chip "Willow"[^1] aan, Amazon onthulde "Ocelot"[^2] en Microsoft presenteerde "Majorana One"[^3]. Bombastische krantenkoppen spreken van "revoluties" en "historische doorbraken".
Maar hier is de waarheid die niemand wil toegeven: kwantumcomputers hebben vandaag de dag letterlijk geen enkel nut.
Ja, u leest het goed. Ondanks de miljardeninvesteringen en grootse beloften is er in 2025 geen enkel probleem in de echte wereld dat een kwantumcomputer beter, sneller of goedkoper kan oplossen dan een gewone computer.
Achter de hype gaat echter een geopolitieke race van 40 miljard dollar schuil die het mondiale evenwicht zou kunnen hertekenen.
Google heeft voor opschudding gezorgd door te verklaren dat zijn Willow-chip van 105 qubits in 5 minuten berekeningen kan uitvoeren waarvoor supercomputers "10 septiljoen jaar" nodig zouden hebben[^1]. De chip betekent echt een technische vooruitgang: voor het eerst nemen de fouten af wanneer er meer qubits worden toegevoegd, waarmee een theoretisch probleem van 30 jaar wordt opgelost[^4].
Dat klinkt indrukwekkend, nietwaar?
Maar er is één detail: die ultrasnelle berekening is 'random circuit sampling', een probleem dat speciaal is bedacht om kwantumcomputers te testen. Het is alsof je zegt dat je auto een paard kan verslaan in een race... op Mars.
De 'random circuit sampling' die Willow zo snel uitvoert, is een probleem dat speciaal is bedacht om kwantumcomputers goed te laten lijken. Geen enkel bedrijf, universiteit of overheid heeft ooit de noodzaak gehad om dit op te lossen.
Het goede nieuws: Google heeft aangetoond dat kwantumfoutcorrectie echt werkt. Het slechte nieuws: we zijn nog ver verwijderd van bruikbare toepassingen.
Amazon heeft een andere weg ingeslagen met Ocelot, een chip met 9 qubits die gebruikmaakt van zogenaamde 'cat qubits' (naar de beroemde kat van Schrödinger)[^2]. Het idee is ingenieus: in plaats van fouten te corrigeren nadat ze zijn opgetreden, zijn deze qubits van nature bestand tegen bepaalde soorten fouten.
Het resultaat? Amazon beweert dat het de middelen voor foutcorrectie met 90% heeft verminderd[^5]. Het is alsof je van 1000 brandweerlieden naar slechts 100 brandweerlieden gaat om dezelfde brand te blussen. Nog steeds te veel om praktisch te zijn, maar een aanzienlijke verbetering.
Microsoft heeft gekozen voor de meest risicovolle aanpak: 'topologische' qubits op basis van deeltjes die Majorana worden genoemd[^3]. Het idee is dat deze exotische deeltjes van nature beschermd zijn tegen fouten, zoals informatie die in een knooppunt is geschreven in plaats van op een kwetsbaar vel papier.
Na twintig jaar en miljarden investeringen zegt Microsoft eindelijk deze deeltjes te hebben gecreëerd[^6]. Het probleem? Veel wetenschappers blijven sceptisch. Nature publiceerde de resultaten met een opmerking die in feite zegt: "we zijn niet overtuigd"[^7].
Deze verschillende machines vertegenwoordigen drie totaal verschillende filosofieën:
Google/IBM (Supergeleiders): "We bouwen veel qubits en lossen fouten op met brute kracht"
Amazon/Anderen (Cat Qubits/Ionen): "We maken qubits die van nature minder foutgevoelig zijn"
Microsoft (Topological): "We zijn op zoek naar de Heilige Graal: perfecte qubits van nature"
De installatie van de IQM-kwantumcomputer aan de Polytechnische Universiteit van Turijn[^8] is niet alleen een technologische aankoop: het is geopolitiek. Met 2 miljoen euro heeft Italië zich directe toegang tot kwantumtechnologie verzekerd zonder afhankelijk te zijn van Amerikaanse of Chinese clouds.
De 5 qubits van het systeem in Turijn lijken weinig, maar het gaat niet om de kracht: het gaat om de strategische autonomie[^9]. Europa heeft begrepen dat de controle over de kwantumtechnologie zal bepalen wie de komende decennia de macht zal hebben.
Het EU Quantum Flagship-programma heeft een waarde van 1 miljard euro, met nog eens 8 miljard euro van de lidstaten[^10]. Het doel is niet om morgen de Amerikanen te verslaan, maar om overmorgen niet meer van hen afhankelijk te zijn.
Ondanks alle hype zijn de huidige 'use cases' teleurstellend:
JPMorgan Chase haalde het nieuws door 'echt willekeurige getallen' te genereren met een kwantumcomputer[^14]. Probleem: gewone computers doen al tientallen jaren hetzelfde met onderdelen die slechts enkele euro's kosten. Het is alsof je een raket gebruikt om een kaars aan te steken.
De echte financiële toepassingen (portefeuilleoptimalisatie, prijsbepaling van derivaten) blijven op papier staan. De huidige kwantumcomputers zijn te traag en onbetrouwbaar om echt geld te beheren.
Roche werkt samen met Quantinuum aan onderzoek naar Alzheimer[^15], maar simuleert moleculen die zo eenvoudig zijn dat een laptop dat beter kan. Echte eiwitten bestaan uit miljoenen atomen: daarvoor zijn miljoenen betrouwbare qubits nodig.
Volkswagen heeft het eerste "kwantumproductiesysteem" gerealiseerd door 9 bussen in Lissabon te optimaliseren[^16]. Resultaat: het werkt, maar een normaal optimalisatiealgoritme zou 1000 keer minder kosten.
De kwantummarkt is nu al 1,16 miljard dollar waard en zal naar verwachting in 2030 16,4 miljard dollar bereiken[^17]. Hoe kan dat, als het nergens voor dient?
Amazon Braket, IBM Quantum en Microsoft Azure Quantum bieden toegang tot hun kwantumcomputers[^18]. Prijzen variëren van honderden tot duizenden dollars per maand voor het uitvoeren van... experimenten en tutorials. Het is alsof je een ruimteschip huurt om te leren vliegen.
De markt voor "Quantum-as-a-Service" zal naar verwachting groeien van 2,3 miljard (2023) naar 48,3 miljard (2033)[^19]. Maar niemand weet nog precies wat er verkocht moet worden. Het is durfkapitaal gebaseerd op pure hoop.
Als kwantumcomputers zo nutteloos zijn, waarom blijven er dan miljardeninvesteringen in komen?
1. De angst om buitengesloten te worden
Geen enkel groot technologiebedrijf wil degene zijn die "de kwantumtrein heeft gemist". Daarom investeren ze om niet achterop te raken, ook al weten ze niet precies waarin.
2. Marketing en PR
Zeggen "we hebben een kwantumcomputer" doet een bedrijf innovatief en vooruitstrevend lijken. Dat is miljarden waard in termen van imago, ook al doet de machine niets nuttigs.
3. De belofte van de toekomst
Het idee is dat kwantumcomputers vroeg of laat (misschien in de jaren 2030) nuttig zullen worden. Het is een investering op zeer lange termijn die meer op hoop dan op concrete bewijzen is gebaseerd.
De industrie praat graag over revolutionaire toepassingen: ontdekking van geneesmiddelen, financiële optimalisatie, kunstmatige intelligentie. Maar dit is de realiteit:
Voordat we dit allemaal afdoen als nutteloze hype, laten we eens kijken wat deze 'kwantumrace' oplevert:
Duizenden natuurkundigen en ingenieurs ontwikkelen vaardigheden die nodig zijn voor de technologieën van de toekomst. Het is net als het ruimtevaartprogramma: vandaag duur, morgen van fundamenteel belang.
Wanneer (niet als) kwantumcomputers nuttig worden, zullen degenen die over de vaardigheden en infrastructuur beschikken, een voorsprong hebben. Het is een langetermijninvestering die zich voordoet als onmiddellijke innovatie.
De meest eerlijke experts geven toe dat echt bruikbare kwantumcomputers nog minstens 10-15 jaar op zich laten wachten[^20]. En dat is in de veronderstelling dat problemen worden opgelost die misschien onoplosbaar zijn:
2025-2028: Stapsgewijze verbeteringen, nog geen praktische toepassing
2028-2032: Eerste fouttolerante kwantumcomputers met honderden logische qubits
2032+: (Misschien) de eerste echte commerciële toepassingen
Als u werkt bij een bedrijf dat zich bezighoudt met 'het verkennen van quantumcomputing':
Quantumcomputing onthult een fascinerend paradox: hoe nuttelozer een technologie vandaag is, hoe waardevoller ze morgen kan zijn.
Dit leidt tot contra-intuïtieve dynamieken. Google kan honderden miljoenen uitgeven om niet-bestaande problemen op te lossen en zijn aandelen met miljarden zien stijgen. Microsoft kan twintig jaar lang controversiële deeltjes zoeken en nog meer investeerders aantrekken. Amazon kan computers bouwen die minder presteren dan een Raspberry Pi en toch als innovatief worden geprezen.
Quantumcomputing is niet alleen technologie: het is geïnstitutionaliseerde speculatie. Overheden en bedrijven zetten in feite miljarden in op het feit dat deze technologie vroeg of laat cruciaal zal worden. Het is durfkapitaal op nationale schaal.
Maar er is een fundamenteel verschil met de speculatieve zeepbellen uit het verleden: hier zou niet investeren strategische zelfmoord kunnen zijn. Als kwantumcomputers op een dag echt alle moderne encryptie zullen kraken, zal wie niet voorbereid is, uit hele economische sectoren worden buitengesloten. Het is een gok die niemand zich kan veroorloven te verliezen, maar waarvan nog niemand weet hoe hij te winnen.
Quantumcomputers zijn als Godot in het werk van Beckett: iedereen heeft het erover, iedereen wacht erop, maar ze komen nooit. Ondertussen heeft de industrie een heel economisch ecosysteem rond deze verwachting opgebouwd.
De kwantumcomputers van 2025 zijn tegelijkertijd:
De hype is overdreven voor de onmiddellijke resultaten, maar waarschijnlijk onderschat voor de impact op lange termijn. Dat is normaal bij radicale innovatie: eerst lijkt het nutteloze magie, daarna wordt het onmisbaar.
De volgende keer dat u iets leest over een 'kwantumdoorbraak', stel uzelf dan twee vragen:
Geniet ondertussen van het spektakel van deze miljardenrace op technologisch gebied. Het is duur, soms belachelijk, maar het zou wel eens de opmaat kunnen zijn voor de volgende industriële revolutie.
[^1]: Google. "Maak kennis met Willow, onze ultramoderne kwantumchip." December 2024. https://blog.google/technology/research/google-willow-quantum-chip/
[^2]: Amazon. "Amazon's nieuwe Ocelot-chip brengt ons dichter bij de bouw van een praktische kwantumcomputer." Februari 2025. https://www.aboutamazon.com/news/aws/quantum-computing-aws-ocelot-chip
[^3]: Microsoft. "Microsoft's Majorana 1-chip baant nieuwe weg voor quantumcomputing." Februari 2025. https://news.microsoft.com/source/features/innovation/microsofts-majorana-1-chip-carves-new-path-for-quantum-computing/
[^4]: Google Quantum AI. "Quantum error correction below the surface code threshold." Nature 638, 651–655 (2024). https://www.nature.com/articles/s41586-024-08449-y
[^5]: Caltech. "New Ocelot Chip Makes Strides in Quantum Computing." Februari 2025. https://www.caltech.edu/about/news/new-ocelot-chip-makes-strides-in-quantum-computing
[^6]: Microsoft Azure Quantum. "Microsoft onthult Majorana 1." Februari 2025. https://azure.microsoft.com/en-us/blog/quantum/2025/02/19/microsoft-unveils-majorana-1-the-worlds-first-quantum-processor-powered-by-topological-qubits/
[^7]: Nature. "Microsoft quantum computing 'breakthrough' faces fresh challenge." Februari 2025. https://www.nature.com/articles/d41586-025-00683-2
[^8]: Polytechnische Universiteit van Turijn. "De eerste IQM-kwantumcomputer in Italië wordt in Turijn in gebruik genomen." Mei 2025. https://www.polito.it/en/polito/communication-and-press-office/poliflash/the-first-iqm-quantum-computer-in-italy-is-turned-on-in
[^9]: Data Center Dynamics. "IQM installeert kwantumcomputer aan de Politecnico di Torino." Mei 2025. https://www.datacenterdynamics.com/en/news/iqm-installs-quantum-computer-at-politecnico-di-torino-data-center/
[^10]: Il Sole 24 ORE. "Turijn, Links Foundation en Poli 'schakelen' een kwantumcomputer in." Oktober 2024. https://en.ilsole24ore.com/art/turin-foundation-links-and-poly-turn-on-quantum-computer-AGXb2Tk
[^11]: Science News. "Physicists are mostly unconvinced by Microsoft's new topological quantum chip." Maart 2025. https://www.sciencenews.org/article/microsoft-topological-quantum-majorana
[^12]: IEEE Spectrum. "Microsoft's Topological Qubit Claims Create Mixed Reactions." Maart 2025. https://spectrum.ieee.org/topological-qubit
[^13]: Physics. "Microsoft's Claim of a Topological Qubit Faces Tough Questions." Physics 18, 68 (2025). https://physics.aps.org/articles/v18/68
[^14]: JPMorgan Chase. "Certified randomness using a trapped-ion quantum processor." Nature, maart 2025. https://www.jpmorgan.com/technology/news/certified-randomness
[^15]: Argonne National Laboratory. "JPMorgan Chase, Argonne en Quantinuum tonen kwantumsnelheid." Maart 2025. https://www.anl.gov/article/jpmorgan-chase-argonne-and-quantinuum-show-theoretical-quantum-speedup-with-the-quantum-approximate
[^16]: McKinsey & Company. "The Rise of Quantum Computing." April 2024. https://www.mckinsey.com/featured-insights/the-rise-of-quantum-computing
[^17]: Grand View Research. "Quantum Computing Market Size | Industry Report, 2030." https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/quantum-computing-market
[^18]: Precedence Research. "Quantum Computing Market Size to Hit USD 16.44 Billion by 2034." https://www.precedenceresearch.com/quantum-computing-market
[^19]: P&S Market Research. "Quantum Computing Market Size, and Growth Report, 2032." https://www.psmarketresearch.com/market-analysis/quantum-computing-market
[^20]: Fortune Business Insights. "Quantum Computing Market Size, Share & Growth Report, 2032." https://www.fortunebusinessinsights.com/quantum-computing-market-104855
.svg)
.svg)
.svg)
.jpeg)
